De lekzoekteams zoeken op diverse manieren naar lekken. Ze gaan op pad als er klachten binnenkomen bij onze klantenservice. Die klachten gaan dan over vermoedelijke lekkages buitenshuis; zoals bijvoorbeeld natte plekken op straat. Maar de lekzoekteams speuren ook zelf in ons voorzieningsgebied naar lekken. Hiervoor worden op een kaart leidingen aangemerkt die gecontroleerd kunnen worden. De lekzoekteams gaan vervolgens op pad met speciale lekzoek-apparatuur. Onderweg zoeken zij met behulp van een laptop op waar ze precies moeten zijn.

Loggers
De eerste fase in het lekzoeken is het uitzetten van de zogenaamde 'loggers'. Dit zijn kleine apparaatjes, ongeveer zo groot als een flinke aardappel. Ze worden geplaatst in een putje op een ondergrondse brandkraan of waterafsluiter (dat is een klep waarmee we de waterleiding dicht of open kunnen zetten). De loggers blijven daar een nacht zitten. Ze staan via de afsluiter of brandkraan in contact met de waterleiding. Ze zijn heel gevoelig voor geluid in de waterleiding, maar ook voor omgevingslawaai zoals verkeer op de weg. 's Nachts tussen 02:00 en 04:00, als er weinig verkeer op straat is en weinig water wordt gebruikt, houden de loggers bij hoeveel geluid (vibratie) er door de waterleiding gaat. Een kleine lekkage maakt in de waterleiding een hard geluid omdat het water via een klein gaatje onder druk ontsnapt. De volgende dag worden de loggers opgehaald en uitgelezen door een computer. Als ze veel geluid hebben geregistreerd, kan er sprake zijn van een lekkage in de leiding.

In dit putje zit de logger op de afsluiter. De logger registreert vibraties in de leiding

Lekzoeker Cor luistert naar een verdachte waterleiding via een brandkraan. De logger heeft 's nachts veel geluid in deze waterleiding geregistreerd. Op de koptelefoon zijn geluiden uit de waterleiding te horen, op het blauwe kastje wordt een grafiek van het geluid weergegeven.

Correlator
De volgende stap is om te bepalen waar de lekkage zich kan bevinden. Hiervoor gebruiken we een zogenaamde correlator: dit apparaat werkt met twee zenders die ook op afsluiters of brandkranen worden geplaatst. Om een lek op te sporen zijn twee zenders nodig: één op het punt waar de logger zat en één op een nabijgelegen afsluiter of brandkraan die op dezelfde waterleiding zit aangesloten. Meestal zit er tussen de zenders ongeveer 10 tot 20 meter afstand. Op de correlator wordt weergegeven op welke afstand van de zenders er geluid wordt waargenomen. Nu hebben we een redelijke indicatie van de plaats waar een lek kan zitten.

Werking van de correlator en de zenders

De eerste zender van de correlator verbonden met een waterafsluiter

Verderop staat de tweede zender, deze zit op een brandkraan aangesloten

Dit is de correlator, hij vangt de signalen van de twee zenders op

Op het scherm van de correlator is aan de grafiek te zien op welke afstand van de zenders er veel geluid wordt waargenomen. In dit geval wordt op ongeveer een halve meter van de linker zender behoorlijk wat geluid waargenomen.

Grondmicrofoon
Om precies te weten waar de lekkage zit sporen we het geluid op met een grondmicrofoon. We zetten de bloempotvormige microfoon op het punt dat de correlator aangeeft. Door de microfoon steeds een beetje te verplaatsen kunnen we heel precies horen waar de lekkage zit. Zo kunnen we heel gericht graven om de lek in de leiding bloot te leggen. Dat scheelt aanzienlijk veel werk in het openbreken van de straat!

Met de grondmicrofoon stelt Cor de plaats van de mogelijke lekkage nauwkeurig vast. De exacte coördinaten geeft hij door aan zijn collega's van de monteursploeg, die de straat kunnen openbreken om de ondergrondse leiding te repareren.

De lekzoekers hebben een klein lekje opgespoord en blootgelegd. Door het kleine lekje spuit constant een straaltje water de leiding uit

De grafiek geeft weer hoeveel lekken en hoeveel m3 er de afgelopen jaren door de lekzoek-teams zijn opgespoord.