16-02-2012

Bezoek bij Vitens
Binnen Oasen bestond onlangs nog enige onduidelijkheid over het wel of niet verwijderen van deze lasrillen bij HPE-leidingen. We vroegen ons af hoe collega-drinkwaterbedrijven hiermee om gaan. Drinkwaterbedrijf Vitens is momenteel bezig met de aanleg van een nieuwe HPE-leiding (diameter 40 centimeter), en gebruikt hierbij ook de spiegellas-techniek om losse buisdelen met elkaar te verbinden. Dit vond Oasen een goed moment om bij onze collega’s op bezoek te gaan en te kijken hoe zij met de lasrillen omgaan.

Bekijk in de volgende video hoe het spiegellassen in zijn werk gaat.

Theoretisch
Bij een goed uitgevoerde spiegellas geldt dat de lasrillen (zowel aan de binnenkant als buitenkant) niet bijdragen aan de sterkte van de las. Daarom kunnen we theoretisch gezien beide rillen verwijderen. Daarbij is het uiteraard van belang dat het verwijderen van de lasrillen zorgvuldig gebeurt, zodat de wanddikte van de las even dik blijft.

Vitens
Bij haar leidingproject liet Vitens na het spiegellassen, de lasrillen aan de binnenkant van de leiding verwijderen. Vaak wordt dit gedaan vanuit kwaliteitsoogpunt. De lassenrillen houden namelijk sediment vast. Sediment is het bezinksel van fijne deeltjes uit de zuivering, die samen met ijzer- en kalkdeeltjes uit het water op de bodem van het leidingnet blijft liggen. In de praktijk blijkt er echter nauwelijks verschil te zitten in de sedimentvorming tussen een leiding met rillen en een gladde leiding. Er kan zich direct voor en achter een ril wat sediment ophopen, maar deze hoeveelheid is zeer beperkt.

Verwijderen
Voor het verwijderen van de inwendige lasril maakt Vitens gebruik van een mechanisme (een ‘rillen mes’) dat op wieltjes de buis ingereden wordt. Vervolgens wordt het mechanisme met behulp van een metalen stang, over de lasril geplaatst (aan de binnenkant van de leiding). Vervolgens klemt het apparaat zich door het maken van een draaiende beweging vast en wordt de lasril hierdoor ook weggesneden. De verwijderde lasril wordt vervolgens uit de leiding gehaald waarna Vitens de verwijderde lasril controleert op eventuele oneffenheden. Zo weet ze zeker dat er ook geen oneffenheden aan de binnenkant van de buis zijn ontstaan.

Daarnaast gaven onze collega’s van Vitens aan dat tussen het verwijderen van de ril en het lassen van de leidingen ongeveer 4 à 5 minuten moet zitten. Op die manier is de lasril voldoende afgekoeld, maar nog niet uitgehard. Dit was al bekend bij Oasen en onze kennis hierover is dus bevestigd.

Twee losse buisdelen die we aan elkaar vast hebben gelast. In het midden zijn lasrillen ontstaan, aan de binnen- en buitenkant.

Proppen
Verder vroegen we ons af of we een leiding ook zouden kunnen ‘proppen’, bij de aanwezigheid van inwendige lasrillen. Bij het proppen laten we een soort grote spons door de leiding gaan, waarmee we het nog aanwezige sediment uit de leiding verwijderen. Dit is geen probleem, maar een prop kan er wellicht door beschadigd raken. De prop zal daarnaast het sediment rond de ril ook niet goed verwijderen. Door de lasrillen neemt overigens de weerstand in de leiding wel toe, naarmate de stroomsnelheid hoger en de leiding ook langer wordt. Maar in veel situaties hebben we hier geen last van.

Wat doet Oasen?
Na alle kennis verzameld te hebben, kiest Oasen ervoor om de lasrillen die aan de binnenkant van de leiding zitten voortaan wel te verwijderen. Oasen wil namelijk niet dat zich extra sediment in een leiding ophoopt en het risico lopen dat als wij zo’n leiding proppen, de prop door de rillen beschadigd raakt of niet goed de leiding schoonmaakt. Daarnaast dragen de rillen bij een goed uitgevoerde spiegellas niets bij aan de sterkte van de las. De lasril die aan de buitenkant van de leiding ontstaat, brengt echter geen nadelige gevolgen met zich mee. Daarom laat Oasen deze lasril gewoon zitten.